ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಕೊನೆಯ ದೀಪ (ಕಥೆ)

ರಾತ್ರಿ ಹತ್ತೂವರೆ. ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕೋಣೆಯ ದೀಪ ಉರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಡಾ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮೂರನೇ ವರ್ಷದಿಂದ ಒಂದೇ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಫಲಿತಾಂಶ ಯಾವತ್ತೂ ಅವನ ಊಹೆಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕಾವಲುಗಾರ ನಾಗಪ್ಪ ಮೇಜಿನ ಮೇಲೆ ಚಹಾದ ಲೋಟ ಇಡುತ್ತಾ ಕೇಳಿದ: ‘ಸಾಹೇಬ್ರ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲಸಾನಾ? ನಿಮ್ಮದೊಂದು ದೀಪ ಮಾತ್ರ ಉರೀತೈತಿ, ಪೂರ್ತಿ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕ.’

‘ಪ್ರಯೋಗ ಫೇಲ್ ಆಗ್ತಾ ಇದೆ ನಾಗಪ್ಪ. ಮೂರು ವರ್ಷ ಆಯ್ತು. ಬಿಟ್ಟುಬಿಡೋಣ ಅಂತ ಅನಿಸ್ತಿದೆ.’

ನಾಗಪ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಸುಮ್ಮನಿದ್ದ. ‘ನಮ್ಮ ಅಪ್ಪ ರೈತ ಇದ್ದ. ಒಂದ್ ಸಲ ಮೂರು ವರ್ಷ ಸತತ ಮಳೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಬೆಳೆ ಒಣಗತು. ಎಲ್ಲಾರೂ ಹೊಲ ಬಿಟ್ಟು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕ ಹೋದ್ರು. ಅಪ್ಪ ಮಾತ್ರ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಷ ಬಿತ್ತಿದ್ದು ಮೊಳಕೆ ಒಡೀತು.’

ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮುಗುಳ್ನಕ್ಕ. ‘ಆದರೆ ಮಳೆ ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತೆ ಅಂತ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗ ಯಾವತ್ತಾದರೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೆ ಅಂತ ನನಗೂ ಖಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲ.’

‘ಖಾತ್ರಿ ಇದ್ದಿದ್ರ ಅದಕ್ಕ ಪ್ರಯೋಗ ಅನ್ನೋ ಹೆಸರ ಯಾಕ್ ಬರ್ತಿತ್ತು ಸಾಹೇಬ್ರ?’ ಎಂದು ನಾಗಪ್ಪ ನಕ್ಕ. ಆ ಮಾತಿಗೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಬಳಿ ಉತ್ತರವಿರಲಿಲ್ಲ.

ನಾಗಪ್ಪ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ತನ್ನ ದಾಖಲೆ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆದ. ಇದುವರೆಗೆ ಅವನು ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ‘ತಪ್ಪು’ ಎಂದು ಕೆಂಪು ಶಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ. ಈ ಬಾರಿ ಅವುಗಳನ್ನು ‘ತಪ್ಪು’ ಎನ್ನದೆ ಒಂದರ ಪಕ್ಕ ಒಂದಿಟ್ಟು ನೋಡಿದ. ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಮೂರು ಗಂಟೆಗೆ ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸಂಗತಿ ಕಂಡಿತು. ಎಲ್ಲ ವಿಫಲ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೂ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದವು. ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ತಪ್ಪು ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಅವನು ಉಪಕರಣದ ಥರ್ಮಾಮೀಟರನ್ನು ಬೇರೊಂದು ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸಿದ. ಇದು ನೈಜಕ್ಕಿಂತ ಒಂದೂವರೆ ಡಿಗ್ರಿ ಹೆಚ್ಚು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮೂರು ವರ್ಷದ ‘ವೈಫಲ್ಯ’ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ದೋಷದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿತ್ತು. ವಿಫಲ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಅವನಿಗೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟೇ.

ಬೆಳಗ್ಗೆ ಏಳು ಗಂಟೆಗೆ ನಾಗಪ್ಪ ಪಾಳಿ ಮುಗಿಸಿ ಹೊರಡುವಾಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಅವನನ್ನು ಕರೆದ. ‘ನಾಗಪ್ಪ, ನಿನ್ನ ಅಪ್ಪನ ನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಷ ನನಗೂ ಬಂತು ಅನಿಸ್ತಿದೆ.’

ನಾಗಪ್ಪನಿಗೆ ಏನೂ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಹೇಬರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಬೆಳಕು ಇದ್ದದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನೂ ನಕ್ಕ.