ನಮ್ಮೂರ ಮೇಷ್ಟ್ರು ಬಸವಂತರಾಯರು (ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ — ಕಾಲ್ಪನಿಕ)

ಬಸವಂತರಾಯರು ನಮ್ಮೂರ ಶಾಲೆಗೆ ಮೇಷ್ಟ್ರಾಗಿ ಬಂದ ದಿನ ನನಗಿನ್ನೂ ನೆನಪಿದೆ. ಹರಿದ ಬಿಳಿಯ ಅಂಗಿ, ಕಪ್ಪು ಕೊಡೆ, ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬೆತ್ತ, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹರಿದ ರಟ್ಟಿನ ಪುಸ್ತಕದ ಕಟ್ಟು. ಬೆತ್ತ ನೋಡಿ ನಾವೆಲ್ಲ ಹೆದರಿದೆವು. ಆದರೆ ಬೆತ್ತದಿಂದ ಅವರು ಯಾರಿಗೂ ಹೊಡೆದದ್ದನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೇ ಇಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ಅವರು ಬೋರ್ಡಿನ ಮೇಲಿನ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಷ್ಟೇ.

ಅವರ ತರಗತಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದ್ದುದು ಪಾಠದಿಂದಲ್ಲ, ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ. ‘ನಿನ್ನೆ ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನಕ್ಷತ್ರ ಕಂಡವು?’ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾರೂ ಎಣಿಸಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ‘ಹಾಗಾದರೆ ಇವತ್ತು ಎಣಿಸಿ ಬನ್ನಿ’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಮರುದಿನ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಒಂದೊಂದು ಸಂಖ್ಯೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆವು; ಅವರು ನಗುತ್ತಾ ‘ಎಣಿಸಲಾಗದ್ದನ್ನು ಎಣಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಿರಲ್ಲ, ಅದೇ ವಿದ್ಯೆ’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.

ಶಾಲೆಗೆ ಕಟ್ಟಡ ಸರಿಯಿರಲಿಲ್ಲ; ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಸೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಹೋಗಿ ಅರ್ಜಿ ಕೊಟ್ಟರೋ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಬರದಿದ್ದಾಗ ಮಕ್ಕಳನ್ನೇ ಕರೆದು ‘ಬನ್ನಿ ನಾವೇ ಹೆಂಚು ಹೊದಿಸೋಣ’ ಎಂದು ಹೊಲದ ಮಾಲೀಕರಿಂದ ಹಳೆಯ ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ತರಿಸಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ತರಗತಿ ಒಂದು ದಿನವೂ ಸೋರಲಿಲ್ಲ. ಹೆಂಚು ಹೊದಿಸುವಾಗ ಮೇಷ್ಟ್ರು ಏಣಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು: ‘ಒಂದು ಸಾಲಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಂಚು, ಹದಿನೈದು ಸಾಲಿಗೆ ಎಷ್ಟು?’

ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಅಭ್ಯಾಸವಿತ್ತು. ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವರು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಒಂದು ತಾಸು ಕುಳಿತು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಓದಿನ ವಿಷಯ ಮಾತಾಡುತ್ತಲೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮನೆಯವರ ಹೊಲ, ಎಮ್ಮೆ, ಜ್ವರ ಬಂದ ಅಜ್ಜಿ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಮಾತು. ‘ಮಗು ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವನ ಮನೆಯ ಅಂಗಳ ನೋಡಿದರೆ ಅರ್ಧ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ‘ಪೋಷಕರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ’ ಎಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಅವರು ಯಾವ ಪುಸ್ತಕವೂ ಓದದೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅವರು ನಿವೃತ್ತರಾದ ದಿನ ಊರಿನವರೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಸನ್ಮಾನ ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಶಾಲು ಹೊದಿಸಿ, ಹಾರ ಹಾಕಿ, ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದರು. ಮೇಷ್ಟ್ರು ಮಾತಾಡಲು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಕೆಲಹೊತ್ತು ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಹೇಳಿದರು: ‘ನಾನು ನಿಮಗೇನೂ ಕಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ನೀವು ಕಲಿಯುವಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೆ ಅಷ್ಟೇ.’ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ತಟ್ಟಲು ಯಾರಿಗೂ ಮನಸ್ಸು ಬರಲಿಲ್ಲ.

ಇಂದು ಆ ಶಾಲೆಗೆ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವಿದೆ, ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ಇದೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇದೆ. ಆದರೂ ಸಂಜೆಯ ಆಕಾಶ ನೋಡುವಾಗ ನನಗೆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಲು ಹೇಳಿದ ಆ ಮೇಷ್ಟ್ರೇ ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಕ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡುವವನಲ್ಲ, ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಿತ್ತುವವನು ಎಂದು ಆಗ ಅರ್ಥವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.